نیک نام

در این وبلاگ قصد دارم به مطالب مختلفی بپردازم امید وارم لذت ببرید

رمضان و زندانی شدن شیطان
نویسنده : س . جمال عباسی - ساعت ۱:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/۱
 

                                                                         گفته می شود که در ماه رمضان، شیطان به زنجیر کشیده می شود، پس دلیل گناهان ما در این ماه چیست؟ اصولاً چرا خداوند به شیطان مهلت داده ما را به گناه بکشاند تا مجبور باشیم با این همه سختی، خود را از شر او رهایی بخشیم؟ این سوال، پرسشی بنیادین است که برای هر اندیشمند مسلمان رخ می نماید


و پاسخ به آن در گرو کاویدن جنبه های مختلف ان است. در این پرسش سه طرف -خداوند، انسان و ظیطان- قرار دارد که به طور مختصر به بررسی آنها می پردازیم:
۱.هدف خداوند از آفرینش انسان، رساندن او به کمال است.
۲.تبلور کمال انسان، در شناخت خداوند است و معرفت، در گرو عبادت اوست. خداوند خود می فرماید( وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَالانس إلا لِیَعبُدُونِ) ؛«جن و انس را تنها برای عبادت خود آفریدم»؛ زیرا عبادت و شناخت او، کمال انسان تحقق می یابد.
۳.انسان عبادتگر را تنها در صورتی می توان در حال حرکت به سوی کمال دید که آگاهانه و با اختیار، این مسیر را انتخاب کرده باشد؛ نه آنکه همانند فرشتگان به صورت تکوینی به عبادت بپردازد و قدرت بر عصیان و نافرمانی خداوند نداشته باشد(بَل عِبادُ مُکرَمُونَ لا یَسبِقُونَهَ بِالقَولِ وَ هُم بِأَمرِهِ یَعمَلُون).
و چه زیبا سروده است خواجه شیراز در این باره:
جلوه ای کرد رخت دید ملک عشق نداشت
عین آتش شد ازین غیرت و بر آدم زد
۴.خداوند به همین جهت انسان را موجودی مختار آفرید و انتخاب راه سعادت و شقاوت را در اختیار او نهاد؛ چنان که می فرماید(إنا هَدَیناهُ السَّبِیلَ إِما شاکِرَاً وَ إِما کَفُوراً) ؛ زیرا امتحان، تبلور اختیار انسان است و جای شگفتی ندارد که می فرماید:(إِنا خَلَقنَا الاِنسانَ مِن نُطفَةٍ أَمشاجٍ نَبتَلِیهِ) ؛«ما انسان را از نطفه ای آمیخته آفریدیم تا او را بیازماییم»
۶.برقراری یک «امتحان عادلانه» تنها در گرو وجود شرایط و امکانات برای گزینش مسیر خیر یا شر به وسیله انسان است. اما خداوند از آن رو که انسان را گل سر سبد مخلوقات خود می داند و تنها برای آفرینش او به خود تبریک می گوید( فَتَبارَکَ اللهُ أَحسَنُ الخالِقِینَ) ، در جهت انتخاب مسیر کمال و خیر، امکانات فراوانی را در اختیار او گذاشته است. این ابزار و امکانات عبارت است از:
۶-۱. آفرینش بر اساس فطرت و گرایش ذاتی به خداوند(فَأَقِم وَجهَکَ لِلدَّینِ حَنِیفاً فَطَرَتَ اللهِ الَتی فَطَرَ الناسَ عَلَیها).
۶-۲.رهبری و هدایت الهی به سوی حق به وسیله خدا(قُلِ اللهُ یَهدِی لِلحَق) .
۶-۳.الهام خوبی ها و بدی ها به انسان به منظور گزینش آگاهانۀ او:( فَألَهَمَا فُجُورَها وَتَقواها)
۷-۴محبوب قرار دادن ایمان به خداوند در نهاد انسان ها:(حَبَّبَ إِلَیکُم الاِیمانَ وَ زَیَّنَهُ فِی قُلُوبِکُم) .
۶-۵.یاری رساندن ویژه به مومنان در مسیر زندگانی(وَالذیِنَ جاهَدُوا فِینا امَنوا فِی الحیاةِ الدُینا)
۶-۶.گشودن راه های هدایت به تناسب تلاش انسان:(وَاّلذیِنَ جاهَدُوا فِینا لِنَهدِیَنَّهُم سُبُلَنا وَ إِنَّ للهَ لَمَعَ المُحسِنِینَ)
۷-حال با وجود این همه امکانات در جانب خیر، بودن نیرویی در جانب شر، موجب می شود که آزمایش الهی از حالت صوری در آید؛ یعنی، وجود نیروهایی که انسان را به سوی شر وسوسه می ککند، باعث می شود انسان واقعاً در میان دو راهی ها، قرار گیرد و خود با اراده و عزم خویش، مسیری را انتخاب کند. به عبارت دیگر وسوسه های شیطانی، باعث می شود که انسان به مبارزه بر خیزد و با استمداد از عنایت های الهی، نبردی سهمگین را آغاز کند. به این وسیله نفس او پرورش و تکامل می یابد و علای ترین مدارج کمال ممکن را کسب میب کند و چون در این صورت امتحان جدی صورت گرفته است، حقیقت شخصیت او- خواه مثبت و ملکوتی یا منفی و منحط- بروز می نماید؛ یعنی، انسان نهادن خود را نشان می دهد. از اینجا بود که با نافرمانی ابلیس و رانده شدن او از درگاه الهی و سپس تقاضای او برای اغوای نوع انسانی؛ خداوند با تقاضای او موفقت کرد و به او مهلت دادد تا در مقابل نیروهای الهی، وسوسه گر انسان به سمت شر باشد. اما در عین حال قدرت او در این زمینه را محدود ساخت و هیچ سلطه ای را برای شیطان به طور مستقل بر انسان ها قرار نداد:(( وَ ما کانَ لَهُ عَلَیهِم مِن سُلطانٍ إِلا لِنَعلَمَ مَن یُومِنُ بِالاخِرَةِ مِمَّن هُوَ مِنها فِی شَکٍّ)
۸-اغوا گری شیطان، تنها در انسانهایی موثر است که جانب شر را بر خیر ترجیح می دهند؛ اما خالصان و خدا جویان حقیقی، گزندی از او نمی بینند. چنان که شیطان خود بر ناتوانی خویش در این زمینه اعتراف کرده، می گوید:(فَبِعِزَتِکَ لَاُّ غوِیَنَّهُم أَجمَعِینَ إِلاّ عِبادکَ مِنهُمُ المُخلِصِینَ)
بنابراین وسوه گری شیطان، پس از روی گردانی انسان از ندای فطرت و الهامات رحمانی است. چنین کسانی که با اختیار و انتخاب خود کفر ورزیده، قابلیت محبت و همراهی با پاک ترین انسان های روی زمین را از دست داده اند؛ سزاوار آن هستند که به وسوه های شیطانی گرفتار شوند و این خود نوعی مجازات الهی نسبت به آنان در همین دنیا است:(أَلَم تَرَ أَنا أَرسَلنَا الشَّیاطِینَ عَلَی الکافِرِینَ تَوُزُّهُم أَزٍّا) ؛ «آیا ندانستی که ما شیطان ها را بر کافران گماشته ایم، آنان را شدیداً تحریک کنند؟».
۹.خداوند متعال به جهت عنایت ویژهاش به مومنان، زمان ها، مکان ها و وسایطی برای آنها قرار داده است تا بتوانند از آنها استمداد جسته و در جهت حفظ و تقویت بعد معنوی خویش، تلاشی پیگرد داشته باشند. ماه رمضان - به ویژه شب قدر- بهترین زمان ها برای این جهت است. خداوند در این ماه، قدرت شیطان را محدود ساخته است (که از این محدودیت، به زنجیر کشیده شدن او تعبیر می شود)؛ لکن این تنها زمینۀ خوبی برای حرکت به سوی کمالات معنوی است که به خواستۀ انسان مشروط است و اگر انسان نخواهد در مسیر تکامل ایمانی قرار گیرد- اگر چه روزه هم بگیرد لکن در ترک گناهان نکوشد- روزه تأثیری ژرف در جان او نگذاشته، تنها تکلیفی را از او ساقط می کند.
-ذاریات(۵۱)، آیۀ ۵۶.
-انبیاء(۲۱)، آیه ۲۶ و ۲۷.
-انسان (۷۶)، آیۀ ۳.
-همان، آیۀ ۲.
-همچنین ر. ک: آیات ۳۱ محمد؛ ۳۵ سوره انبیاء؛ سوره بقره؛ ۷ سوره کهف؛ ۱۶۵ سوره انعام؛ ۷ سوره هود؛ ۲ سوره ملک، ۱۵ سوره فجر و...
-مومنون (۲۳)، آیۀ ۱۴.
-روم(۳۰)، آیۀ ۳۰.
-یونس(۱۰)، آیۀ ۳۵.
-شمس (۹۱)، آیۀ ۲۸.
-حجرات(۴۹، آیۀ ۷.

-غافر (۴۰)، آیۀ ۵۶.
۱۷-با استفاده از:المیزان ج ۱۲، ص ۱۵۹
-ابراهیم، (۱۴)، آیۀ ۱۲.
-سبا(۳۴)، آیۀ ۲۱.
-ص (۳۸)، آیه ۸۲ و ۸۳.
-مریم(۱۹)، آیۀ ۸۳.